सावंतवाडी : काळाच्या ओघात काही कलापरंपरा विस्मृतीच्या पडद्याआड जाण्याची भीती निर्माण होते; मात्र अशा कलांना नव्या पिढीच्या हातात कुंचला देऊन पुन्हा जिवंत करण्याचा प्रयत्न म्हणजे सांस्कृतिक वारशाचे खरे जतन! सावंतवाडीच्या ऐतिहासिक गंजिफा चित्रकलेच्या समृद्ध परंपरेला नवसंजीवनी देण्याच्या दिशेने असाच एक स्तुत्य उपक्रम बी. एस. बांदेकर कला महाविद्यालयात सुरू झाला आहे. आकाशकंदील महोत्सवाच्या निमित्ताने पारंपरिक कलेचा जागर घडविणाऱ्या विशेष प्रशिक्षण वर्गाचा उत्साहात शुभारंभ करण्यात आला. नगराध्यक्ष श्रद्धाराजे भोंसले यांच्या पुढाकारातून हा कलासंवर्धनाचा उपक्रम साकारत आहे.
आकाशकंदिलांच्या रंगीबेरंगी प्रकाशासोबतच यंदा महाविद्यालयाच्या परिसरात सावंतवाडीच्या कलावैभवाचाही झगमगाट अनुभवायला मिळणार आहे. आधुनिक कलाविश्वातील नवनवीन प्रयोग आत्मसात करताना आपल्या मातीत रुजलेल्या पारंपरिक चित्रशैलींची ओळख विद्यार्थ्यांना व्हावी, या उदात्त हेतूने या विशेष प्रशिक्षण वर्गाचे आयोजन करण्यात आले आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना केवळ चित्रकलेचे धडे मिळणार नाहीत, तर सावंतवाडीच्या सांस्कृतिक इतिहासातील एक महत्त्वपूर्ण कलापरंपरा समजून घेण्याची संधीही उपलब्ध होणार आहे.
या उपक्रमाचे वैशिष्ट्य म्हणजे नगराध्यक्ष श्रद्धा भोसले स्वतः गंजिफा चित्रकलेचे प्रात्यक्षिक सादर करून विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करणार आहेत. त्यांच्यासोबत या पारंपरिक कलेचा अनुभव असलेले जाणकार कलाकारही प्रशिक्षणात सहभागी होणार आहेत. रंग, रेषा, आकार आणि पारंपरिक कलाशैलीचे सूक्ष्म बारकावे प्रत्यक्ष कृतीतून शिकण्याची संधी विद्यार्थ्यांना मिळणार असल्याने या प्रशिक्षणाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
उद्घाटनप्रसंगी नगराध्यक्ष श्रद्धा भोसले यांनी विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांचे कौतुक करताना पारंपरिक कलांच्या जतनाचे महत्त्व अधोरेखित केले. नवीन कला आत्मसात करण्याबरोबरच आपल्या लोककलांचा वारसा जपणेही तितकेच आवश्यक आहे. पूर्वजांनी जपलेल्या कलापरंपरा पुढील पिढीपर्यंत पोहोचविणे ही प्रत्येक कलाकाराची आणि समाजाची जबाबदारी आहे, अशी भावना त्यांनी व्यक्त केली.
सावंतवाडी संस्थानच्या ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वैभवाचा अविभाज्य भाग असलेल्या गंजिफा चित्रशैलीला पुन्हा व्यापक ओळख मिळवून देण्याच्या दृष्टीने हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण ठरण्याची अपेक्षा आहे. आजच्या डिजिटल आणि आधुनिक कलायुगात पारंपरिक चित्रशैलींना नवी व्यासपीठे मिळणे गरजेचे आहे. विद्यार्थ्यांच्या हातून या कलेचा वारसा पुढे जावा, त्यातून नव्या कलाकृती जन्माला याव्यात आणि सावंतवाडीच्या गंजिफा कलेची ओळख अधिक व्यापक व्हावी, अशी या उपक्रमामागील संकल्पना आहे.
या उद्घाटनप्रसंगी संस्थाध्यक्ष रमेश भाट, श्याम भाट, प्रकाश मसूरकर, गोविंद बांदेकर, अनुराधा परब, नकुल परसेकर, महाविद्यालयाचे प्राचार्य उदय वेले तसेच महाविद्यालयातील सर्व शिक्षक उपस्थित होते.
कुंचल्यातून जपला जाणार वारसा, रंगरेषांतून उजळणार सावंतवाडीचा इतिहास!
आकाशकंदील महोत्सवाच्या निमित्ताने सुरू झालेला हा उपक्रम केवळ प्रशिक्षणापुरता मर्यादित न राहता सावंतवाडीच्या ऐतिहासिक गंजिफा कलेच्या पुनरुज्जीवनाची नवी सुरुवात ठरू शकतो. परंपरेचा अभिमान आणि नव्या पिढीची सर्जनशीलता यांची सांगड घालणारा हा प्रयत्न सावंतवाडीच्या सांस्कृतिक वैभवाला नवी झळाळी देणारा ठरेल!
