सावंतवाडी : ‘गणपती बाप्पा मोरया’च्या जयघोषाने वातावरण भारावून गेले असताना, गणेशोत्सवाच्या आगमनापूर्वीच इन्सुली नं. ६ येथील जिल्हा परिषद पूर्ण प्राथमिक शाळेतील चिमुकल्यांच्या आनंदाला उधाण आले. पुस्तकातील धड्यांपलीकडे जाऊन प्रत्यक्ष अनुभवातून शिकण्याची संधी विद्यार्थ्यांना मिळावी, या उद्देशाने शाळेत गणेशोत्सवानिमित्त विविध उपक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. स्थानिक गणेशमूर्तिकारांच्या कार्यशाळेला भेट, मूर्तिकलेचा प्रत्यक्ष अनुभव आणि त्यानंतर पालकांच्या सहभागातून उकडीचे मोदक बनवण्याचे प्रात्यक्षिक अशा उपक्रमांनी शाळेचा परिसर अक्षरशः गणेशमय झाला.
‘ही मूर्ती कशी बनते?’… चिमुकल्यांच्या प्रश्नांनी कार्यशाळा गजबजली!
शाळेच्या मुख्याध्यापिका श्रावणी सावंत आणि उपशिक्षिका राधिका परब यांच्या मार्गदर्शनाखाली विद्यार्थ्यांनी गावातील गणेशमूर्तिकारांच्या कार्यशाळेला भेट दिली. यावेळी शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना गणेशोत्सवाचे सामाजिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक महत्त्व, तसेच पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाची गरज याविषयी माहिती दिली.
कार्यशाळेत पोहोचताच मूर्ती घडविण्याची प्रक्रिया पाहून विद्यार्थ्यांच्या कुतूहलाला अक्षरशः पंख फुटले. ‘शाडूची माती कुठून आणतात?’, ‘मूर्ती सुकायला किती वेळ लागतो?’, ‘रंगकाम कसे केले जाते?’, ‘बाप्पाचे डोळे एवढे सुंदर कसे रेखाटतात?’ अशा असंख्य प्रश्नांची सरबत्ती विद्यार्थ्यांनी मूर्तिकारांवर केली.
मूर्तिकारांनीही मुलांच्या निरागस कुतूहलाला मनापासून प्रतिसाद देत माती मळण्यापासून ते मूर्तीला आकार देणे, वाळवणे, रंगकाम करणे आणि डोळ्यांची रेखाटणी करण्यापर्यंतच्या विविध टप्प्यांची माहिती दिली. मूर्तिकारांच्या हातातील कौशल्य जवळून अनुभवताना विद्यार्थ्यांच्या चेहऱ्यावर उमटलेले कुतूहल आणि आनंद विशेष लक्षवेधी ठरला.
मातीपासून मूर्तीपर्यंत… अन् हाताने बनवला बाप्पाचा आवडता मोदक!
मूर्तिकारांच्या कार्यशाळेचा अनुभव घेऊन विद्यार्थी शाळेत परतल्यानंतरही उत्साह कायम होता. श्रीगणेशाचा आवडता नैवेद्य असलेल्या उकडीच्या मोदकाचे प्रात्यक्षिक शाळेत आयोजित करण्यात आले.
पालकांच्या प्रत्यक्ष सहभागातून विद्यार्थ्यांना उकडीच्या मोदकाची पारी तयार करणे, सारण भरणे आणि मोदकाला आकर्षक कळ्या पाडण्याची पद्धत शिकविण्यात आली. ‘करून शिकणे’ या संकल्पनेचा सुंदर प्रत्यय देत विद्यार्थ्यांनी स्वतःच्या हाताने मोदक तयार केले. त्यामुळे पारंपरिक पाककलेची ओळखही चिमुकल्यांना झाली.
स्वतः बनवलेले मोदक अन् पोषण आहारातही गोडवा!
विशेष म्हणजे या उपक्रमाची सांगता केवळ प्रात्यक्षिकापुरती मर्यादित राहिली नाही. विद्यार्थ्यांनी स्वतः तयार केलेल्या मोदकांचा शालेय पोषण आहारात समावेश करण्यात आला. गरमागरम मोदकांचा आस्वाद घेताना विद्यार्थ्यांच्या चेहऱ्यावर फुललेला आनंद म्हणजे या उपक्रमाचे खरे यश ठरले.
हा संपूर्ण उपक्रम यशस्वी करण्यासाठी शाळा व्यवस्थापन समितीचे अध्यक्ष व सर्व सन्माननीय सदस्य, पालक, ग्रामस्थ तसेच शाळेशी संबंधित सर्वांचे मोलाचे सहकार्य लाभले.
पुस्तकाबाहेरचे शिक्षण… संस्कृतीशी जोडणारा धडा!
विद्यार्थ्यांना केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता स्थानिक कला, संस्कृती, परंपरा आणि सणांचे महत्त्व प्रत्यक्ष अनुभवातून शिकविणाऱ्या या उपक्रमाचे इन्सुली परिसरासह शैक्षणिक वर्तुळातून कौतुक होत आहे.
गणेशमूर्ती घडताना कलेचा धडा, मोदक बनवताना संस्कृतीचा गोडवा आणि बाप्पाच्या आगमनात आनंदाचा उत्सव—इन्सुली नं. ६ शाळेने गणेशोत्सवाला दिलेले हे अनुभवाधारित शिक्षणाचे रूप निश्चितच कौतुकास्पद ठरले.
