कुडाळ : ग्रामीण भागातील महिलांच्या डोळ्यांत झोंबणारा चुलीचा धूर, आरोग्याला बसणारा फटका आणि इंधनासाठी करावी लागणारी लाकडांची जुळवाजुळव… या दैनंदिन कष्टांच्या चक्रातून महिलांची सुटका करण्यासाठी आता स्वच्छ ऊर्जेचा नवा पर्याय ग्रामीण दारात दाखल होणार आहे. कोकण संस्था आणि आरसिल कंपनीच्या पुढाकारातून तब्बल ९० शेतकऱ्यांना मोफत घरगुती बायोगॅस उपलब्ध करून देण्याचा महत्त्वाकांक्षी उपक्रम हाती घेण्यात आला आहे. या उपक्रमामुळे ग्रामीण महिलांच्या जीवनात आरोग्यदायी बदल घडण्यासह पर्यावरण संवर्धनालाही मोठे बळ मिळणार आहे.
या उपक्रमाच्या अनुषंगाने माणगाव, कुडाळ येथे ९० शेतकऱ्यांच्या उपस्थितीत सामूहिक चर्चा व मार्गदर्शन बैठकीचे आयोजन करण्यात आले. यावेळी बायोगॅस प्रकल्पाची उद्दिष्टे, युनिट उभारणीसाठी आवश्यक प्रशिक्षण, दैनंदिन वापराची पद्धत, त्याचे आर्थिक व पर्यावरणीय फायदे तसेच सुरक्षिततेच्या दृष्टीने घ्यावयाची खबरदारी याबाबत सविस्तर मार्गदर्शन करण्यात आले.
शेणाचे होणार ऊर्जेत रूपांतर; घरखर्चालाही मिळणार दिलासा!
शेतकऱ्यांच्या गोठ्यातील जनावरांचे शेण ही केवळ टाकाऊ बाब नसून त्यातून स्वयंपाकासाठी उपयुक्त इंधननिर्मिती होऊ शकते, याची जाणीव या प्रकल्पातून करून दिली जाणार आहे. बायोगॅसच्या वापरामुळे घरगुती एलपीजी गॅसवरील आर्थिक भार कमी होण्यास मदत होणार आहे. त्याचबरोबर लाकूड जाळण्याचे प्रमाण घटल्याने जंगलसंपत्तीचे संरक्षण होईल, वायुप्रदूषण कमी होईल आणि चुलीच्या धुरामुळे महिलांच्या आरोग्यावर होणारे दुष्परिणाम टाळण्यास मदत मिळेल. अशा प्रकारे आरोग्य, अर्थकारण आणि पर्यावरण या तिन्ही आघाड्यांवर हा उपक्रम लाभदायी ठरणार आहे.
बायोगॅससोबत गांडूळखत निर्मितीचा विचार; शेतकऱ्यांसाठी पूरक उत्पन्नाची नवी वाट!
या बैठकीत अध्यक्ष दयानंद कुबल यांनी बायोगॅस प्रकल्पाचे महत्त्व अधोरेखित करताना, या उपक्रमाच्या माध्यमातून ग्रामीण भागात रोजगारनिर्मितीच्या नव्या संधी उपलब्ध होऊ शकतात, असे मत व्यक्त केले. बायोगॅस प्रकल्पाशी संलग्न स्वरूपात गांडूळखत निर्मितीचे प्रकल्प सुरू करता येतील का, यासाठी संस्थेच्या माध्यमातून प्रयत्न करण्यात येतील, असेही त्यांनी स्पष्ट केले. त्यामुळे शेतकऱ्यांना सेंद्रिय खताची उपलब्धता होण्याबरोबरच पूरक उत्पन्नाचे साधनही निर्माण होऊ शकते.
महिलांच्या आरोग्याला प्राधान्य; पर्यावरणपूरक ऊर्जेचा गावोगावी जागर!
ग्रामीण भागातील अनेक महिलांना आजही स्वयंपाकासाठी लाकडांच्या चुलीचा आधार घ्यावा लागतो. या चुलींमधून निघणारा धूर त्यांच्या आरोग्यासाठी गंभीर त्रासदायक ठरतो. महिलांना या त्रासातून मुक्तता मिळावी, इंधनावरील खर्च कमी व्हावा आणि पर्यावरणपूरक ऊर्जेचा पर्याय गावागावांत उपलब्ध व्हावा, या व्यापक सामाजिक दृष्टिकोनातून कोकण संस्था आणि आरसिल कंपनीने हा उपक्रम हाती घेतला आहे.
या बैठकीला अध्यक्ष दयानंद कुबल, प्रीती पंगे, साक्षी पोटे, कामाक्षी महालकर, प्रथमेश सावंत, गौरी आडेलकर, रुचा पेडणेकर, वैशाली म्हाडगुत आदी मान्यवर उपस्थित होते. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन समीर शिर्के यांनी केले, तर गौरी आडेलकर यांनी प्रास्ताविक केले.
एकीकडे महिलांच्या आरोग्याचे संरक्षण, दुसरीकडे शेतकऱ्यांच्या आर्थिक बचतीला हातभार आणि त्याचवेळी निसर्गसंपत्तीचे संवर्धन… अशा बहुआयामी उद्दिष्टांचा संगम असलेला ९० मोफत बायोगॅस युनिटचा हा उपक्रम ग्रामीण विकासाच्या दिशेने आश्वासक पाऊल ठरणार आहे. चुलीचा धूर कमी होऊन घराघरांत स्वच्छ ऊर्जेचा प्रकाश पोहोचला, तर खऱ्या अर्थाने ग्रामीण महिलांच्या जीवनात सुखाचा नवा उजेड निर्माण होईल!



